Sakarya Gaz Sahası
TPAO’nun gerçekleştirdiği arama ve sondaj çalışmaları sonucunda Fatih Sondaj Gemisiyle kazılan Tuna-1 kuyusunda 320 milyar m3 doğal gaz rezervi keşfedilmiş, 21 Ağustos 2020 tarihinde milletimize duyurulmuştur.
2020 yılında, tüm dünya denizlerinde gerçekleşen en büyük keşif olma özelliği taşıyan bu büyük keşif, enerji bağımsızlığımıza giden yolda kazanılan çok önemli bir zaferdir.
Milletimizin zafer ayı olan Ağustos ayında ulaşılan bu keşfin gerçekleştiği saha, millî mücadelemize ve sonrasında gelen zafere atıfla Sakarya Gaz Sahası adını almıştır.
Tuna-1 kuyusunda ulaşılan rezervin potansiyelinin anlaşılabilmesi için gerekli çalışmalar, sismik veri toplanması ve sondaj faaliyetleri ile devam etmiştir.
17 Ekim 2020’de 405 ve 4 Haziran 2021’de 540 milyar m3 olarak güncellenen rezervde bulunan doğal gazın, ekonomimize kazandırılması için gerekli çalışmaların yürütüldüğü proje, Sakarya Gaz Sahası Geliştirme Projesi (SGSGP) olarak ifade edilmektedir.
Sakarya Gaz Sahası Geliştirme Projesi
Karaya en yakın noktalardan biri olan Filyos’un 165 km kuzeyinde ve deniz seviyesinden 4.5 km derinlikte bulunan Sakarya Gaz Sahasındaki doğal gazı ulusal dağıtım ağına ulaştırarak ekonomimize kazandırmak için gereken çalışmalar Sakarya Gaz Sahası Geliştirme Projesi (SGSGP) altında toplanmıştır.
SGSGP’de çalışmalar üç ana başlık altında yürütülmektedir:
- Deniz tabanında açık deniz üretim tesisi kurulması,
- Elde edilen doğal gazın istenen koşullara getirilebilmesi için karada, gaz işleme tesisi inşaatı,
- Kara ve denizde kurulacak bu iki tesisi birbirine bağlayacak boru hatlarının yapımı
SGSGP kapsamında, deniz tabanı altında yürütülen çalışmalarda Fatih, Yavuz ve Kanuni sondaj gemilerimiz görev almaktadır.
Yapılan çalışmalar, lojistik ve diğer alanlarda destek veren gemiler de hesaba katıldığında yaklaşık 20 gemi ile yürütülen bir operasyondur. Bu operasyonlara katılan gemi sayısı, ihtiyaca göre, 60’a kadar çıkabilmektedir.
Sakarya Gaz Sahası Geliştirme Projesi’nin günde 10 milyon metreküp üretim ve aktarım sağlayacak ilk aşamasının 2023’ün ilk çeyreğinde tamamlanması hedeflenmektedir. Ardından devreye alınması planlanan ikinci fazla birlikte günlük üretim ve aktarım kapasitesinin 40 milyon metreküpe çıkması öngörülmektedir.
Açık Deniz Üretim Tesisi
2020 yılından günümüze, Sakarya Gaz Sahası olarak adlandırılan alanda, çok sayıda arama ve tespit kuyusu Fatih Sondaj Gemimizle açılmıştır.
Fatih Sondaj Gemisinin açtığı kuyularda, ulaşılan rezervden üretim yapılabilmesi için gereken alt tamamlama ve uzun akış testleri operasyonları Kanuni Sondaj Gemisiyle yürütmektedir.
Kanuni Sondaj Gemisinin yürüttüğü alt tamamlama işlemleri sonrasında, üst tamamlama ve kuyudan akışın sağlanabilmesi için gerekli kuyu başı kontrol sistemlerinin yerleştirilmesi işlemleri ise Yavuz Sondaj Gemisi maarifetiyle yürütülmektedir.
Yaklaşık 4000 metre derinlikte yürütülen alt ve üst tamamlama faaliyetleri ile kuyu başı kontrol sistemlerinin yerleştirilmesi sayesinde, ulaşılan rezervdeki doğal gaz deniz tabanı seviyesine getirilmiş olmaktadır. Bu aşama sonrasında, Sakarya Gaz Sahasında bulunan kuyulardan elde edilen doğal gaz, önce manifold (toplama ünitesi) birleştirilip toplamda üç çeşit borudan oluşan boru hatları ile Filyos’ta yapımı devam eden işleme tesisine ulaştırılacaktır.
Deniz tabanında yaklaşık 2200 kilometrekarelik bir alana yayılmış halde bulunan çok sayıda üretim kuyusundan gelecek doğal gazı birleştirerek boru hattına aktaran bir üretim sistemi inşa edilmektedir.
Çok sayıda kuyu başı vanası, akış kontrol ünitesi, ve toplama ünitesinden oluşan açık deniz üretim tesisi, Karadeniz’de Filyos kıyısından kuş uçuşu 155 kilometre uzaklıkta ve yaklaşık 2200 metre derinlikte deniz tabanında kurulmaktadır.
Doğal Gaz İşleme Tesisi
Sakarya Gaz Sahasında açılan kuyulardan elde edilerek, açık deniz üretim tesisi ve boru hatlarıyla Filyos kıyısına getirilen doğal gaz, yapımı tamamlanmak üzere olan doğal gaz işleme tesisine ulaşacaktır.
Ulaşılan rezervde bulunan doğal gazla karışık halde çeşitli kum, su gibi maddeler de bulunmaktadır. Bu karışımın çıkarıldığı kuyulardan, yapımı devam eden 170 km uzunluğunda boru hattıyla karaya getirilmesi sırasında taşıma hızının yüksek olması sebebiyle donma meydana gelebilmektedir. Bu istenmeyen durumun önlenmesi için, çevreye zararı olmayan, kapalı devre sistem içinde dolaşan, donma önleyici nitelikte bir sıvı da boru içindeki karışıma eklenmesi gerekmektedir.
Karada bulunan doğal gaz işleme tesisinden, kapalı devre bir boru hattıyla Sakarya Gaz Sahasına ulaştırılan donma önleyici sıvı, kuyulardan gelen karışımla açık deniz üretim tesisinde birleştirilecektir. Birleştirme işlemi sonrasında elde edilen yeni karışım, boru hattı içinde karaya taşınarak doğal gaz işleme tesisine ulaşacaktır.
Bu şekilde karaya ulaşan doğal gaz, karışım içinden ayrıştırılarak uygun fiziksel koşullara getirilip ulusal dağıtım ağına teslim edilecektir.
Doğal gazın ayrıştırıldığı bu tesiste, gaz ayrıştıktan sonra karışımdan geriye kalanlar ayrıca filtrelenip, donma önleyici sıvının tekrar kullanıma hazır hale getirilmesi için gerekli işlemler de yürütülecektir.
Boru Hatları ve Kıyı Geçişi
Proje kapsamında, deniz üretim tesisinden kara tesisine bağlanan yaklaşık 170 kilometre uzunluğunda iki boru hattının yanı sıra, elektrik ve fiber optik bağlantı kabloları ile hidrolik sıvı ve üretim için gerekli kimyasalların taşınmasında kullanılacak boruları barındıracak bir kordon döşenmesi öngörülmektedir.
Kıyıdan başlayarak derin denizdeki üretim sahasına kadar uzanan boru hatları ve kordon, kara çıkışı noktasından itibaren yaklaşık 30 metre derinliğe kadar deniz tabanının da altına gömülecektir.